Önceki uçuşlarda gemiler planlandığı gibi okyanusa inerek görevlerini bitiriyordu. SpacePolicyOnline, yaklaşık iki ay önceki 14. uçuşun Starship'in ilk yörünge uçuşu olduğunu ve kuzey Pasifik'te herhangi bir kurtarma denemesi yapılmadan sona erdiğini hatırlatıyor. Aynı yayın karşılaştırma için uzay mekiğini de anıyor: beş mekik 30 yılda yörüngeden 133 kez dönüp piste indi. Ancak mekik yalnızca kısmen yeniden kullanılabilen bir sistemdi. Katı yakıtlı yardımcı roketler yeniden kullanılırken dış yakıt tankı yeniden kullanılmıyordu.

Roket 13 Kasım'da 22:47 UTC'de (Türkiye saatiyle 14 Kasım 01:47) Starbase'ten kalktı. 124 metre boyundaki aracın alt kademesinde 33 Raptor motorlu Super Heavy Booster 22 bulunuyordu. Ship 42 yörüngede 26 Starlink V3 uydusunu bıraktı. Universe Today, bu uydulardan üçünün geminin ısı kalkanını incelemek için kamera taşıdığını yazdı.

Dönüşte gemi atmosfere Pasifik üzerinden girdi. Baja Yarımadası'nı ve Meksika'nın kuzeyini geçtikten sonra kuleye hizalanmak için yön değiştirdi. CBS News'in aktardığına göre altı Raptor motorundan üçünü yeniden ateşleyip dik konuma geçti ve neredeyse havada asılı kalacak kadar yavaşladı. Ardından motorlar kapanmadan hemen önce "Mechazilla" lakaplı kulenin "yemek çubuğu" diye anılan kolları arasına girdi.

SpacePolicyOnline'ın alıntıladığı X paylaşımında SpaceX, "Mechazilla Starship'i yakaladı! Bu inanılmaz başarı için tüm SpaceX ekibini tebrik ederiz!" diye yazdı. Yayın sunucularından Dan Huot ise anı "Bir Starship yakaladık ve artık her şey değişiyor" sözleriyle karşıladı. NASA Başkanı Jared Isaacman da X'te "Neredeyse sihir gibiydi" yorumunu yaptı.

Super Heavy kuleye dönemedi

Asıl hedef daha iddialıydı. SpaceX ilk kez iki kademeyi de aynı uçuşta yakalamayı ve böylece tamamen yeniden kullanılabilir ilk yörünge görevini gerçekleştirmeyi deniyordu.

Çift yakalama hedefi, gemi yakalanmadan yaklaşık 22 saat önce, fırlatmadan yalnızca dakikalar sonra boşa çıktı. Spaceflight Now'un aktardığı uçuş planında Super Heavy'nin fırlatmadan yaklaşık 6,5 dakika sonra Pad 2'ye dönmesi öngörülüyordu. Booster kule yakalamasını iptal edip Meksika Körfezi'ne yöneldi ve suya çarpmadan hemen önce patladı. SpaceX yorumcusu Jessie Anderson yayında "Güvenlik her zaman bir numaralı önceliğimiz" dedi.

İptalin nedeni henüz belli değil ve SpaceX cephesinden gelen açıklamalar birbiriyle örtüşmedi. Şirketin yayın sunucusu Kate Tice, geri dönüş ateşlemesinin (boostback) görünüşe göre düşük yakıt kütlesi alarmı yüzünden erken kesildiğini, booster'ın yönlendirme sisteminin de bunun ardından aracı doğru konumda bulmayıp yakalamayı iptal ettiğini anlattı. Huot ise sorunu önce yönlendirme, seyrüsefer ve kontrol (GNC) sistemine bağladı, görevin yaklaşık 16,5. saatinde de sözünü düzeltti. Spaceflight Now, Huot'un o sırada "Geri dönmememize yol açan şey bir GNC sorunu değildi" dediğini yazdı.

Elon Musk ise X'te yakıtın "motorların hafif düşük performansı" yüzünden yetmediğini öne sürdü. Bu kaybın yüksek hacimli ve tamamen yeniden kullanılabilir Starship uçuşlarının takvimini değiştirmediğini de söyledi. Şirket daha önce IFT-5, IFT-7 ve IFT-8 uçuşlarında Super Heavy boosterlarını üç kez kuleyle yakalamıştı. Ancak üçüncü nesil (V3) bir booster henüz başarılı bir dönüş yapabilmiş değil.

İşin ticari tarafında Starlink var. CNBC, Starlink'in SpaceX'in kar merkezi olduğunu ve takımyıldızın alçak Dünya yörüngesinde 11.000'den fazla uyduya ulaştığını yazıyor. Daha büyük V3 uyduları Falcon roketlerine sığmadığı için yalnızca Starship ile fırlatılabiliyor. SpaceX'e göre tek bir Starship 60'a kadar V3 uydusu taşıyabiliyor. Bu yüzden geminin yeniden kullanılması doğrudan Starlink'in kapasite artışına bağlanıyor.

SpaceX'in NASA ile astronotları Ay'a indirecek Starship insanlı iniş sistemi (HLS) için sözleşmesi bulunuyor ve hedef 2028. Bunun için yörüngede kriyojenik yakıt ikmali gerekiyor, bu da henüz gösterilmiş değil. NASA, Blue Origin'in Blue Moon Mk2 aracını da değerlendiriyor. 2027'de planlanan Artemis III ise alçak Dünya yörüngesinde Orion'un Starship ve Blue Moon ile buluşup kenetlenmesini sınayacak bir görev olarak tanımlanıyor.

CBS News, önde hala çetin adımlar olduğuna dikkat çekiyor. İnsanlı uçuşlara güven verecek kadar çok sayıda fırlatma ve geri alma yapılması, yörüngede gemiden gemiye otonom yakıt aktarımının başarılması ve kriyojenik yakıtın buharlaşarak eksilmesinin kontrol altına alınması gerekiyor. Ay iniş aracı birden fazla tanker uçuşuna ihtiyaç duyuyor. SpaceX önümüzdeki birkaç uçuşta yakıt ikmali testleri yapmayı planlıyor.

Musk, Starbase, Florida'daki Kennedy Uzay Merkezi ve Louisiana'nın Vermilion Parish bölgesindeki yeni bir tesis olmak üzere en az üç noktadan yılda binlerce Starship fırlatılmasını hedefliyor. X'teki bir başka paylaşımında ise "Bu ilk gemiler ve boosterlar, üretimde ya da test tezgahında bekleyen geliştirilmiş tasarımlar karşısında şimdiden eskidi" diye yazdı.

Kaynaklar