Windows İçin Temizleme ve Performans Programı: Whitebox

Yapay zekanın iyice gelişmesiyle birlikte, ihtiyacım olan programların neredeyse tamamını kendim yazmaya çalışıyorum. Elbette bu programlar ücretsiz olmuyor bana; hem zaman hem de token maliyetim oluyor. Yine de bir programa aylık 9,99 dolar ödemek ya da "premium" adı altındaki özellikleri ücretsiz sürümde kullanamamak canımı sıkıyordu. Ben de kendi Windows temizleme ve performans programımı geliştirdim: Whitebox. Teşekkürler Claude, teşekkürler Codex.

Whitebox, Windows 10 ve Windows 11 için ücretsiz, açık kaynak kodlu bir temizleme ve performans aracı. Reklam yok, hesap yok. Ücretli bir sürüm de yok, olmayacak da.

Whitebox'tan Ne İstedim?

Fikir aslında çok basit. Windows, zaman içinde ciddi anlamda şişen ve yavaşlayan bir işletim sistemi. Sisteminize arada bir bahar temizliği yapmak ve onu hızlandırmak size güzel bir nefes aldırıyor. Bunun için CCleaner ve benzeri programlar mevcut. Eskiden macOS'te CleanMyMac kullanırdım ama aylık üyelik sistemini kafamda bir türlü oturtamadım. Bu yüzden bu programların hepsinde yer alan özellikleri tek başına barındıran bir program oluşturmak istedim.

Uygulamayı açtığınızda sizi Smart Care karşılıyor. Tek tıkla gereksiz dosyaları tarıyor, temizliyor ve belleği rahatlatıyor. Hemen yanında da işlemci, bellek ve diskin o anki durumu duruyor. Bence bir bakım programının ana ekranı tam olarak böyle olmalı: Aç, bak, tıkla, bitti.

Biraz daha derine inmek isterseniz diğer bölümler devreye giriyor:

• Sistem Çöpü: Geçici dosyalar, Windows güncelleme önbellekleri, çökme dökümleri, tarayıcı ve uygulama önbellekleri dahil yaklaşık 30 farklı konuma bakıyor. Yazılımla uğraşıyorsanız geliştirici araçlarının önbelleklerinin ne kadar yer kapladığını görünce siz de şaşırabilirsiniz.
• Büyük Dosyalar: Diski paralel olarak tarıyor. Videoları, disk kalıplarını, kurulum dosyalarını ve arşivleri ayrı ayrı filtreleyebiliyorsunuz.
• Kopya Dosyalar: Sadece isme ya da boyuta bakmıyor; dosyaları SHA-256 ile karşılaştırıp gerçekten bayt bayt aynı olanları buluyor. Otomatik seçim her gruptan en eski kopyayı bırakıyor.
• Space Lens: Diskinizi bir harita gibi gösteriyor, her klasör kapladığı alan kadar büyük çiziliyor. "Bu C sürücüsü neden doldu ya?" sorusunun cevabı genelde birkaç saniyede ortaya çıkıyor.
• Performans: Canlı işlemci, bellek ve ağ grafikleri, işlem listesi, görev sonlandırma ve "belleği boşalt" seçeneği.
• Başlangıç Uygulamaları: Oturum açılırken başlayan uygulamaları açıp kapatıyorsunuz. Burada bilerek Görev Yöneticisi'nin kullandığı anahtarın aynısını kullandım; Whitebox'ta kapattığınız bir şey Windows'ta da kapalı görünüyor.
• Program Kaldırıcı: Yüklü uygulamaları boyutu ve tarihiyle listeliyor, kaldırdıktan sonra geride kalan klasörleri de temizliyor. Bloatware temizliği için birebir.
• Araç Kutusu: DNS önbelleğini temizleme, Gezgin'i yeniden başlatma, simge önbelleğini yenileme, geri yükleme noktası oluşturma, SFC ve DISM taramaları ile güç planları. Yani normalde CMD komutlarıyla yaptığınız işler tek tıkta.

Kendime Koyduğum Kurallar

Bir temizleme programının ne sildiği kadar neyi silmediği de önemli. Çünkü bu programlara duyulan güvensizliğin asıl sebebi, bir gün yanlış bir şeyi silip sistemi bozma ihtimali. Bu yüzden Whitebox'ı yazarken bazı kuralları en baştan koydum:

• Tarayıcı geçmişinize, çerezlerinize ve kayıtlı şifrelerinize dokunmuyor. Sadece tarayıcının kendisinin yeniden oluşturabildiği önbellekleri temizliyor. Bir temizlik sonrası her siteye yeniden giriş yapmak zorunda kalmak kadar sinir bozucu bir şey yok bence.
• Son iki saatte değişen geçici dosyaları atlıyor. O sırada arka planda bir kurulum çalışıyorsa yarıda kalmasın diye. TMP dosyaları silinebilir ama her zaman değil.
• Kullanımdaki dosyaları es geçiyor. Bir uygulama açıksa onun önbelleğine hiç dokunmuyor.
• Silinen dosyalar çöpe gidiyor. Büyük Dosyalar, Kopya Dosyalar ve Space Lens'ten sildikleriniz Geri Dönüşüm Kutusu'na gidiyor. Yanlışlıkla bir şeyi sildiyseniz paniklemeyin, geri alabilirsiniz.
• Her silme işleminden önce soruyor. Sizin onayınız olmadan hiçbir şey kaldırılmıyor.

Gizlilik konusunda da çok net olmak istedim. Whitebox her şeyi sizin bilgisayarınızda yapıyor. İnternete çıktığı tek an günde bir kez yaptığı güncelleme kontrolü ve bu kontrol sizinle ya da bilgisayarınızla ilgili hiçbir bilgi göndermiyor. Kaynak kodu GitHub'da, isteyen herkes kontrol edebilir.

Nasıl Kurulur?

Whitebox'ı ozdamar.net/whitebox adresinden indirebilirsiniz. 64 bit Windows 10 ve Windows 11'de çalışıyor, yönetici yetkisi istemiyor ve yalnızca sizin kullanıcı hesabınıza kuruluyor.

Kurulumdan sonra Whitebox'ı Başlat menüsünde bulabilirsiniz. Program günde bir kez yeni sürüm olup olmadığına bakıyor ve güncellemeden önce mutlaka size soruyor.

Sırada Ne Var?

Whitebox benim için bitmiş bir proje değil. Kullandıkça eksiklerini görüyorum ve düzeltiyorum. Tek başıma ve tek bir bilgisayarda test ettiğim için ileride ciddi hatalarla karşılaşabilirim, ancak zaman içinde hepsini düzeltmeye devam edeceğim. Siz bir hatayla karşılaşırsanız GitHub üzerinden bildirirseniz çok sevinirim.