Şirketin açıklamasında "Bugün yapay zekâ yaş tahmini teknolojimizi dünya geneline genişletiyoruz" ifadesi yer alıyor. Meta'ya göre amaç "milyonlarca genci daha" yaşına uygun korumalara almak. Duyuruda kesin bir sayı verilmiyor.

Sistem yaşı nasıl tahmin ediyor?

TechCrunch'ın haberine ve Meta'nın mayıs ayındaki açıklamasına göre yapay zekâ profilin tamamındaki bağlamsal ipuçlarına bakıyor. Gönderilerde, yorumlarda, biyografide ve açıklamalarda geçen doğum günü kutlamaları ya da okulda kaçıncı sınıfta olunduğuna dair ifadeler bu ipuçlarına örnek.

Meta, fotoğraf ve videolardaki görsel ipuçlarını da ek sinyal olarak kullanıyor. TechCrunch'a göre bu ipuçları arasında kişinin görünen boyu ve kemik yapısı da var. Bu ayrıntı Meta'nın kendi yazısında geçmiyor.

Görsel analiz mayısta duyurulduğunda, fotoğraf ve videolardan "çocuk yaşta" görünen kişileri tahmin ettiği için eleştiri almıştı. Meta 31 Temmuz'da mayıs yazısını güncelledi ve biyometrik veri kullanmadığını, yüz tanıma yapmadığını, fotoğraftaki kişiyi tanımlamadığını vurguladı. Şirketin ifadesiyle: "Yapay zekâmız, bir kişinin reşit olup olmadığını belirlemek için biyometrik veri kullanmıyor."

Teen Account'a alınan hesaplar varsayılan olarak gizli oluyor. Doğrudan mesajlar yalnızca takip edilen ya da daha önce bağlantı kurulmuş kişilerden gelebiliyor, zararlı yorumlar da gizleniyor. Meta, 2024'ten bu yana Instagram, Facebook ve Messenger'da "yüz milyonlarca genci" bu hesaplara aldığını söylüyor.

Yaşınız yanlış tahmin edilirse ne oluyor?

Kasım duyurusunda itiraz süreci anlatılmıyor. Meta'nın mayısta açıkladığı süreçlere göre doğum tarihini 18 yaş altından 18 yaş üstüne çevirmek isteyen kullanıcılar, yaşlarını kimlik belgesiyle ya da Yoti'nin yüzden yaş tahmini araçlarıyla doğrulamak zorunda.

Aynı süreçlere göre 13 yaş altı için ayrı bir yol izleniyor. 13 yaşından küçük olabileceği değerlendirilen hesaplar genç hesabına aktarılmıyor, devre dışı bırakılıyor. Hesabın silinmemesi için de yaş kanıtı isteniyor.

Yeni bir sistem değil, planlanan genişleme

Teknoloji Instagram'da ilk olarak ABD, Birleşik Krallık, Kanada ve Avustralya'da kullanıldı, mayıs 2026'da 27 AB ülkesine ve Brezilya'ya genişletildi. Meta o dönem Instagram'da yıl içinde küresel yayılımı hedeflediğini açıklamıştı. Facebook'ta ise sistem önce ABD'de devreye girdi. Birleşik Krallık ve AB'nin de haziranda eklenmesi planlanıyordu.

Yani 9 Kasım duyurusu yeni bir teknolojiyi değil, Instagram'daki planın tamamlandığını haber veriyor. Kapsam da buna göre okunmalı: dünya geneline yayılan yalnızca Instagram. Meta, Facebook'ta yayılımın sürdüğünü söylüyor ama küresel bir tarih vermiyor. Threads'te ise teknoloji henüz kullanılmıyor.

Arka planda ABD'deki uzlaşma ve davalar var

Meta, ağustos 2026'da ABD'li eyalet başsavcılarının gençlere zarar verildiği iddiasıyla açtığı davalarda 18 milyar dolara kadar ödemeyi içeren uzlaşmalara vardı. Uzlaşma yaş doğrulama yükümlülüklerini de kapsıyor. Meta suçlamaları reddediyor ve anlaşmayı "52 iki partili başsavcıyla" yapılmış bir uzlaşma olarak anıyor.

Reuters'ın The Star'da yeniden yayımlanan haberine göre Meta, tutarın yaklaşık yüzde 70'ini, yani yaklaşık 12,7 milyar doları 10 yıl içinde ödemeyi garanti ediyor. Kalan yaklaşık 5 milyar dolar, rakip platformların benzer önlemleri benimsemesine bağlı. Reuters'a göre uzlaşma, genç kullanıcılar için varsayılan günlük iki saatlik sınır, gece 00.00-06.00 arasında kullanım engeli ve okul saatlerinde bildirimlerin kapatılması gibi yükümlülükler getiriyor. Kapsamlı yaş doğrulama şartlarının bir yıl içinde devreye girmesi gerekiyor.

The Next Web'in haberine göre Meta bu yıl New Mexico'da çocukları istismarcılardan korumamaktan sorumlu bulunarak 375 milyon dolar tazminata mahkûm edildi. Ekim ayında da Los Angeles'ta bir gencin açtığı bağımlılık davasında uzlaştı. Bu davaların arka planındaki tartışma için sosyal medya bağımlılığı yazımıza bakabilirsiniz.

Meta, yaşın uygulama mağazasında doğrulanmasını istiyor

Meta, Avustralya'da Apple'ın yaş aralığı sinyalini yaşı anlamak için ek bir yöntem olarak kullanmaya başladı. Bu sistemde ebeveynler App Store üzerinden cihaz kullanıcısının yaş aralığını doğrulatabiliyor, Apple da bu aralığı uygulamalarla paylaşıyor. Meta'ya göre sinyal, uygulama mağazaları ve geliştiriciler için isteğe bağlı. Şirket, bu yüzden gençlerin uygulamadan uygulamaya tutarsız koruma gördüğünü savunuyor.

Şirketin temel tezi, yaşın her uygulamada ayrı ayrı değil, işletim sistemi ve uygulama mağazası düzeyinde bir kez doğrulanması. Meta, uygulama mağazalarının yaşı doğrulayıp uygulamalarla paylaşmasını zorunlu kılacak yasaları desteklediğini söylüyor ve rakiplerine de seslenerek şöyle diyor: "Ayrıca sektördeki emsallerimiz TikTok ve YouTube'u da gençleri güvende tutmak için aynı uygulamaları benimsemeye çağırıyoruz."

Avustralya, 16 yaş altına sosyal medya yasağı getirdi. Al Jazeera'nın haberine göre Digital Freedom Project ve Reddit bu ay yasanın anayasaya aykırı olduğu iddiasıyla dava açtı.

ABD'deki ebeveynler ise kasım ayında Instagram akışlarında bir video görmeye başlayacak. Video, gençlerin yaşa uygun korumalara nasıl alındığını ve ebeveynlerin çocuklarının yaşını doğrulamaya nasıl yardım edebileceğini anlatıyor. Meta'nın çok katmanlı yaş doğrulama yaklaşımını açıklayan, dünya genelindeki ebeveynlere açık bir makaleye de bağlantı veriyor.

Türkiye'de durum: 15 yaş sınırı ve e-Devlet belirteci

Meta'nın duyurusu, Türkiye'deki yeni kuralların yürürlüğe girmesinden sekiz gün sonra geldi. 7578 sayılı Kanun'la 5651 sayılı Kanun'da yapılan değişiklik 1 Kasım 2026'da yürürlüğe girdi. Lexpera'nın aktardığı hükme göre sosyal ağ sağlayıcıları artık "onbeş yaşını doldurmamış çocuklara hizmet sunamaz". 15-18 yaş grubuna ise ayrıştırılmış hizmet sunmak zorundalar.

Lexpera'ya göre kanun 22 Nisan 2026'da kabul edildi ve 1 Mayıs 2026 tarihli, 33240 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. Uygulamayı düzenleyen "Sosyal Ağ Sağlayıcı Tarafından Çocuklara Özgü Ayrıştırılmış Hizmet Sunulmasına ve Yaş Doğrulamaya İlişkin Yönetmelik" ise 10 Ekim 2026 tarihli, 33396 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı.

Doç. Dr. Muammer Ketizmen ile Av. Dr. Aslıhan Kart'ın Lexpera blogundaki değerlendirmesine göre yönetmelik şunları öngörüyor:

  • Yaş, e-Devlet üzerinden üretilen bir "yaş doğrulama belirteci" ile doğrulanıyor. Belirteç yalnızca 15 ve 18 yaş eşiklerine dair bilgiyi içeriyor.
  • Mevcut hesapların 31 Mart 2027'ye kadar en az bir kez doğrulanması gerekiyor.
  • Platformlar "makul şüphe" durumunda yeni belirteç isteyebiliyor.
  • 15-18 yaş arasındaki kullanıcıların hesapları varsayılan olarak gizli oluyor. Bu hesaplarda canlı yayın, sonsuz kaydırma, otomatik oynatma ve kişiselleştirilmiş reklam bulunmuyor.

Meta'nın 9 Kasım duyurusunda Türkiye'den ya da e-Devlet doğrulamasından söz edilmiyor. Duyuru herhangi bir ülke istisnası belirtmeden "küresel" bir genişleme olarak sunulduğu için Türkiye'deki Instagram kullanıcılarını da kapsıyor gibi görünüyor. Ancak şirket Türkiye'yi ayrıca anmıyor.

İki sistem arasındaki farklar

Eşikler örtüşmüyor. Meta'nın yapay zekâsı 18 yaş altındaki kullanıcıları genç hesabına alıyor, ama tek başına Türk hukukundaki 15 yaş eşiğine karşılık gelmiyor. Kısıtlamalar da aynı değil. Lexpera'nın aktardığı yönetmelik hükümleri 15-18 yaş grubu için sonsuz kaydırma ve kişiselleştirilmiş reklam yasağı gibi kurallar içeriyor. Meta'nın Teen Account için öne çıkardığı korumalar arasında bu maddeler geçmiyor.

Yaklaşımlarda bir benzerlik de var. Meta, yaşın platform dışında, işletim sistemi ve uygulama mağazası düzeyinde bir kez doğrulanmasını savunuyor. Lexpera'nın aktarımına göre Türkiye'de de yaş platformların dışında doğrulanıyor, ancak bu işi uygulama mağazası değil e-Devlet yapıyor ve platformlara yalnızca eşik bilgisi iletiliyor.

Değerlendirmenin yazarları, "makul şüphe" denetiminin pratikte davranışa dayalı yaş tahmini gerektireceğini savunuyor. Meta'nın Instagram'daki sistemi de profildeki ipuçlarına dayanarak yaş tahmini yapıyor. Meta'nın Türkiye'de e-Devlet belirtecini uygulayıp uygulamadığı ve yapay zekâ sinyalini bu denetimde kullanıp kullanmadığı ise yanıtsız sorular. Şirketin bu konuda yaptığı bir açıklama bulunamadı.

Bundan sonra ne olacak?

Meta'nın takvimine göre benzer teknoloji Threads'te 2026'nın ilerleyen aylarında dünya genelinde devreye girecek. Facebook'taki yayılım ise sürüyor. ABD'de, Reuters'a göre uzlaşmanın öngördüğü kapsamlı yaş doğrulama şartlarının bir yıl içinde uygulamaya girmesi gerekiyor.

Türkiye'deki kullanıcılar için öne çıkan tarih, Lexpera'nın aktardığına göre mevcut hesapların doğrulanması gereken 31 Mart 2027. Meta açıklamasında "Uygulamalarımızda gençlerin yaşına uygun deneyimler yaşamasını proaktif biçimde sağlamak için üzerimize düşeni yapmaya devam edeceğiz" diyor. Bu sözün Türkiye'de pratikte ne anlama geldiği, şirket yerel uygulamayı açıklayana kadar belirsiz.

Kaynaklar